Ο Κώστας Γραμματόπουλος (1916-2003), ο οπτικός γραμματισμός και η παιδαγωγική της εικόνας στα ελληνικά αναγνωστικά (1949-1955)

Περίληψη

Η μεταπολεμική ανασυγκρότηση του ελληνικού σχολικού βιβλίου δεν περιορίστηκε στη διαμόρφωση νέων αναλυτικών προγραμμάτων και στη συγγραφή νέων κειμένων, αλλά επεκτάθηκε και στην αισθητική αναβάθμιση των σχολικών βιβλίων. Στο πλαίσιο αυτό, η συμβολή του χαράκτη και ζωγράφου Κώστα Γραμματόπουλου υπήρξε καθοριστική. Το άρθρο εξετάζει τη συμβολή του στην εικονογράφηση των ελληνικών αναγνωστικών της περιόδου 1949-1955, με ιδιαίτερη έμφαση στα δύο Αλφαβητάρια που εικονογράφησε («Τα καλά παιδιά», 1949, και το Αλφαβητάριο των Γιαννέλη και Σακκά, 1955). Μέσα από την ανάλυση πρωτογενών πηγών, δημοσιευμάτων του Τύπου και της σχετικής βιβλιογραφίας, διερευνάται ο τρόπος με τον οποίο η χαρακτική του παιδεία μετασχηματίστηκε σε μια παιδαγωγική αισθητική της εικόνας. Παράλληλα, το άρθρο αναδεικνύει ότι, ενώ η δημόσια συζήτηση της δεκαετίας του 1950 επικεντρώθηκε κυρίως στη γλώσσα και την ιδεολογία των αναγνωστικών, η εικονογράφησή τους αποτέλεσε έναν σχετικά αυτόνομο χώρο καλλιτεχνικής δημιουργίας, ο οποίος επηρέασε καθοριστικά τη διαμόρφωση της οπτικής κουλτούρας διαδοχικών γενεών μαθητών/τριών.